Salut 5 (Ałmaz-3)- pechowa stacja czy pechowi kosmonauci?

Na podstawie artykułów „Soyuz 23” „Soyuz 22” i „Soyuz 21” na: http://www.astronautix.com/

Oświadczam że jestem autorem poniższego artykułu i jest on objęty prawem autorskim.

Akcja ratunkowa na jeź. Tengiz źródło: astronautix.com

Misja Sojuza 23 miała zawieźć rosyjskich kosmonautów na stację Salut 5. Stacja Salut 5 orbitująca w latach 76` i 77`była tak nazwana dla ukrycia faktu, że była tajną militarną stacją orbitalną Ałmaz… w dodatku pechową.

Kosmiczne szaleństwo…

Pierwsza załoga ją odwiedzająca opuściła ją nagle i przed czasem na pokładzie Sojuza 21. Powody dla których to zrobiła były źródłem spekulacji. (przypis 1) Faktem jest, że załoga wylądowała w fatalnej kondycji psychicznej oraz fizycznej i mówiło się, że w trakcie pobytu na stacji dochodziło do konfliktów między dwójką kosmonautów (przypis 2). Na ich zachowanie mogły wpłynąć toksyczne gazy wydobywające się ze zbiorników stacji lub chemia stosowana przy wywoływaniu filmów fotograficznych. Szczególnie ucierpiał mniej doświadczony z kosmonautów Żołobow, który zdradzał objawy zaburzeń psychicznych. Jednak nie tylko czynnik ludzki zawiódł. W trakcie separacji statku od stacji zaciął się system cumowniczy. W trakcie przeprowadzania procedury awaryjnej kompleks wyszedł z zasięgu komunikacji z Ziemią i dopiero po wykonaniu pełnej orbity otrzymał dane kończące procedurę. W wyniku wcześniejszego powrotu Sojuz 21 nie trafił w okno do lądowania które było dla niego przewidziane. Silne wiatry zniosły kapsułę powrotną o wiele kilometrów od planowanego miejsca przyziemienia a domiar złego rakietowe silniki hamujące nie zadziałały prawidłowo co spowodowało twarde uderzenie o ziemię.

Uwaga na poziom paliwa!

Następna załoga mająca obsadzić stację poleciała dwa miesiące później w październiku 1976 roku wspomnianym na początku statkiem Sojuz 23. Ta misja również była pechowa. Po zbliżeniu się do stacji okazało się że źle funkcjonuje czujnik prędkości tangencjelnej (wyjaśnienie na końcu) w systemie dokowania. Operację można by przeprowadzić ręcznie jednak niekontrolowane odpalenia silników korekcyjnych zużyły praktycznie całe paliwo do służące do manewrowania. Misję trzeba było przerwać. Dla kosmonautów był to jednak dopiero początek przygody która zaczęła się po powrocie statku do ziemskiej atmosfery.

współczesne zdjęcie prawdziwej stacji Ałmaz kupionej przez firmę Excalibour- Almaz. Zdjęcie umieszczone za wiedzą i zgodą EA.

współczesne zdjęcie prawdziwej stacji Ałmaz kupionej przez firmę Excalibur- Almaz. Zdjęcie umieszczone za wiedzą i zgodą EA.

Wodowanie? Plan był inny…

Kapsuła trafiła na wyjątkowo silną burzę śnieżną i temperaturę – 20 stopni. Została zniesiona od przewidzianego miejsca lądowania nad jezioro Tengiz i tam wodowała. Szczęściem w nieszczęściu było uwzględnienie w projekcie statku możliwości lądowania na wodzie. Dla odmiany pechem było to że spadochrony napełniły się wodą i zaczęły wciągać kapsułę pod wodę powodując jej ochładzanie. Nie pomagał fakt że ze względu na minimalny poziom energii nie można było włączyć ogrzewania. Ze względu na warunki amfibie nie mogły dotrzeć do uwięzionych kosmonautów a czas uciekał. W końcu zdecydowano się wysłać nurków którzy popłynęli w kierunku kapsuły z liną którą udało się przymocować. Drugi jej koniec połączono ze śmigłowcem który wyciągnął statek i przez kilka kilometrów ciągnął go po zamarzniętym jeziorze. Nad ranem otworzono właz. Ekipy ratunkowe nie spodziewały się znaleźć kosmonautów żywych jednak tym ostatnim los przynajmniej w tym temacie sprzyjał.

Almaz z zacumowanym Sojuzem -grafika własna

Almaz z zacumowanym Sojuzem -grafika własna

Sojuz 24 był ostatnią misją w historii stacji Almaz-3 oraz całego militarnego programu wojskowych stacji orbitalnych. Była to też jedyna udana misja aczkolwiek krótka, bo 17 dniowa. Po zacumowaniu do stacji załoga udała się na spoczynek. Sojuz w module orbitalnym posiadał zbiornik ze 100 kg tlenu a załoga maski oddechowe mając w pamięci lot Sojuza 21 i deklarowane zatrucie powietrza. Warto zaznaczyć że analiza powietrza dała wynik negatywny. Powietrze na stacji było zdatne do oddychania. Niemniej zdecydowano się „przewietrzyć” stację. Było to wydarzenie bezprecedensowe. Z jednej strony rozszczelniono właz EVA a z drugiej wpuszczano z sojuza świeże powietrze. Misję zakwalifikowano jako w pełni udaną. Ciekawostką jest fakt że czego nie udało się zmieścić w sojuzie włożono do kapsuły powrotnej w którą stacja była wyposażona. Oddzieliła się ona od Ałmaza i wylądowała w planowanym miejscu dzień po Kosmonautach.  Wejście w atmosferę i deorbitacja stacji nastąpiła 8 sierpnia 1977 roku. Tylko jedna ostatnia misja była udana choć polegała w znacznej części na dokończeniu eksperymentów pozostawionych przez pierwszą załogę, która prawie na jej pokładzie oszalała. Druga misja, przypomnijmy w ogóle nie dostała się na pokład.

autor: Orland Krzyżanowski

Pełna historia programu wojskowych stacji Ałmaz została szczegółowo przeze mnie opisana w 22 numerze Astronautilusa w artykule „Diament w kolorze moro”

*Prędkość tangencjalna – w astronomii składowa prędkości ciała niebieskiego prostopadła do odcinka łączącego obserwowany obiekt z obserwatorem. Prędkość tangencjalną oblicza się znając ruch własny obiektu oraz jego odległość od obserwatora. (źródło wikipedia)

Przypisy:

1. http://astronautix.com/flights/soyuz21.htm,

2. http://en.wikipedia.org/wiki/Soyuz_21

Reklamy

Informacje Orland Krzyżanowski
Witam na blogu tematycznym poświęconemu historii załogowej astronautyki. Wpisy będą miały charakter artykułów z zachowaniem poprawności formalnej w postaci podania źródeł bądź przypisów w wypadku korzystania z czyjejś pracy. W polskojęzycznym internecie nie ma wielu stron traktujących wybrane zagadnienia szczegółowo a dotyczących mniej znanych zagadnień w postaci koncepcji i różnych studiów dotyczących eksploracji przestrzeni kosmicznej w przeszłości.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: