Przemilczana historia. Rosyjska sonda okrywa wodę na Księżycu…w 1976 roku!

Tekst inspirowany: „Soviet Moon Lander Discovered Water on the Moon in 1976” (http://www.technologyreview.com)

 Orland Krzyżanowski

rys: NASA

 

Są takie momenty w życiu gdy rzeczy przestają wyglądać na takie jakimi się wydawały. Fakty wydają się te same ale narracja poprzez zmianę sposobu w jaki je łączy może zupełnie zmienić całą historię. Właśnie Historia szczególnie jest wrażliwa na takie zabiegi bardziej niż jakakolwiek inna dziedzina nauki. Jak się okazuje historia  astronautyki nie jest wyjątkiem czego dowodem jest nieznany i zapomniany epizod odkrycia wody na Księżycu przez Rosjan.

Możliwość występowania wody na naszym naturalnym satelicie interesowała naukowców i fascynatów eksploracji przestrzeni kosmicznej od dekad. Stwierdzenie jej obecności byłoby krytycznym czynnikiem przy decyzji o ustanowieniu na jego powierzchni stałej placówki badawczej. W popularnych opracowaniach podaje się do wiadomości iż dane potwierdzające jej występowanie zaczęły spływać do naukowców od 1994 roku (misja Clementine) z momentem przesilenia i potwierdzenia tego faktu w 2009 roku (bezpośrednio misja Chandrayaan-I a pośrednio LCROSS tego samego roku). Dziś wiemy już, że Księżyc oficjalnie jest „mokry”. Jest jednak z tą historią coś nie tak…

Dobrze wiemy kto wygrał wyścig na Księżyc. Strona wygrana mając to w naturze nie daje nam o tym zapomnieć dysponując w dodatku talentem do bycia medialnym. Amerykanie byli pierwsi na Księżycu jednak od strony naukowej to nie koniecznie program Apollo był najbogatszy w osiągnięcia a na pewno nie był najdłużej trwającym programem księżycowym. W Polsce z powodu zaszłości historycznych i stereotypów często nie jesteśmy fanami osiągnięć naszych rosyjskich sąsiadów i przez ten fakt tracimy dużą część perspektywy. W tym wypadku będzie to najbogatszy w wyniki naukowe i najdłużej trwający  ciągły program badania Księżyca Łuna. W latach 1958 do 1976 piętnaście bezzałogowych statków kosmicznych różnych konstrukcji i przeznaczeniu wykonało swoje misje w zakresie 100% zaplanowanych zadań (jakkolwiek dużą ilość z oryginalnej liczby 44  a oficjalnie 24 pojazdów w różnych stadiach wykonywanych misji utracono)(przypis1). Ostatnia z nich dostarczyła z powrotem na Ziemię próbki gruntu, w których stwierdzono obecność wody!

Łuna 24 (grafika NASA)

Łuna 24 gdyż to o niej mowa była bardzo ciekawą sondą. 6 tonowy pojazd po udanym wejściu na orbitę Księżyca rozpoczął 18 sierpnia 1976 roku manewr zejścia na powierzchnie, który zakończył się sukcesem. Zakres zaplanowanych prac był ambitny. Statek miał wykonać świdrem otwór na głębokość 2 metrów, pobrać próbki gruntu i… dostarczyć je z powrotem na Ziemię. Misja przebiegła modelowo. Lądownik osiadł łagodnie zaledwie kilkaset metrów od poprzedniego lądownika Łuny 23, który doznał uszkodzenia w trakcie lądowania dwa lata wcześniej i nie mógł wykonać misji.  Kontrola naziemna natychmiast wysłała polecenie rozpoczęcia odwiertu. Wiertło sondy pod kątem 30st. wgryzło się w regolit na głębokość 225 centymetrów wypełniając elastyczny przewód znajdujący się za nim próbkami gruntu. Mechanizm następnie „wcisnął” je do pojemnika w kapsule powrotnej który znajdował się na szczycie pojazdu. Po raptem 22 godzinach od lądowania silniki Łuny znów odpaliły. Kawałek Księżyca wszedł na trajektorię powrotną na Ziemię. 22 sierpnia kapsuła wypuściła swoje spadochrony hamujące i szczęśliwie wylądowała na obszarze Syberii.

Startujący w drogę na Ziemię stopień powrotny z regolitem (źród grafiki: http://www.russianspaceweb.com)

Po przeanalizowaniu ćwierć kilograma przywiezionych próbek okazało się że 0.1% masy całości stanowi woda! Wyniki zostały opublikowane w rosyjkiej prasie naukowej (magazyn „Geochemia”) w 1978 roku jednak świat zachodni całkowicie przemilczał to odkrycie pomimo, że pismo wydawane było również w wersji anglojęzycznej.

Dopiero niedawno Arlin Crotts, naukowiec z Uniwersytetu Columbia w Nowym Jorku przyznał, że obecne „rewelacje” na temat wody na Księzycu byłyby mniej rewelacyjne a badania mogłyby być posunięte trochę dalej gdyby nie zignorowanie wyników misji Łuna 24 (jego praca w formacie pdf jest do pobrania z: http://arxiv.org/abs/1205.5598 ).

Na zakończenie ciekawostka. Większość uważnych czytelników ma prawo zapytać się dlaczego wody nie wykryli astronauci programu Apollo. Jak się okazuje próbki księżycowe przywiezione przez astronautów również zawierały wodę jednak naukowcy stwierdzili, że były one „zanieczyszczone” nią później gdyż niezwykle pylisty regolit uniemożliwił szczelne zamknięcie torebek ze skałami.

Ciekawe co jeszcze można w ten sposób przegapić…

Wszystkie przedstawione informacje pochodzą z:

http://www.technologyreview.com/view/428030/soviet-moon-lander-discovered-water-on-the-moon/

Przypis 1 – lista wszystkich udanych i nieudanych misji Łuna :

http://www.russianspaceweb.com/spacecraft_planetary_lunar.html

Reklamy

Informacje Orland Krzyżanowski
Witam na blogu tematycznym poświęconemu historii załogowej astronautyki. Wpisy będą miały charakter artykułów z zachowaniem poprawności formalnej w postaci podania źródeł bądź przypisów w wypadku korzystania z czyjejś pracy. W polskojęzycznym internecie nie ma wielu stron traktujących wybrane zagadnienia szczegółowo a dotyczących mniej znanych zagadnień w postaci koncepcji i różnych studiów dotyczących eksploracji przestrzeni kosmicznej w przeszłości.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: