Zapomniany „pierwszy raz”- Sonda Mars 3 i pierwsze udane lądowanie na Marsie

autor: Orland Krzyżanowski 

Miejsce lądowania Marsa 3 (Google Earth)

Za niecałe dwa miesiące będziemy świadkami lądowania największego urządzenia skonstruowanego przez człowieka na powierzchni czerwonej planety- łazika Mars Science Laboratory znanego też pod przyjemniejszą dla ucha nazwą  „Curiosity”. Urządzenie jest wielkości osobowego samochodu i żeby poziom emocji osiągnął zenitu zdecydowano się zastosować oryginalny i niezwykle skomplikowany sposób lądowania łazika na powierzchni za pomocą systemu nazwanego „Sky Crane„. Trzymam kciuki za sukces jednak na pieniądze za powodzenie przedsięwzięcia bym się nie założył.

Obecny czas jest też idealnym momentem żeby przypomnieć sobie pierwsze udane miękkie lądowanie pojazdu na powierzchni Marsa. Mam nadzieje, że nikt nie pomyślał sobie- „O! będzie o sondach Viking!”. Żaden Viking jak się okazuje. „Pierwszy raz” na Marsie to astronautyka Rosyjska i misja Mars 3 w roku…1971. Co więcej na pokładzie lądownika znajdował się też pierwszy Прибор оценки проходимости. W świecie alfabetu łacińskiego znany jako Prop- M: pierwszy marsjański łazik. Wiem, że w tym momencie z dużą dozą prawdopodobieństwa mogę założyć, że większość was jako pierwszego łazika marsjańskiego pamięta Mars Pathfindera którego lądowanie sam śledziłem na żywo w 1997 roku.

Dlaczego wiedza o misji Mars 3 jest tak słabo znana? Poza faktem, że programy na Discovery są w większości produkcji USA, niesprzyjającą okolicznością jest to, że lądownik po udanym przyziemieniu działał przez 20 sekund. W tym czasie przesłał pierwsze zdjęcie powierzchni Marsa w historii.

Przetransmitowanych zostało 70 linii obrazu. Pomimo, że wykazując dużą dozę dobrej woli wyraźnie dostrzegamy powierzchnię poniżej i ciemne niebo wyżej to niestety rodzaj zastosowanej kamery każe obrócić obraz o 90st. W takim układzie nawet Rosyjska Akademia Nauk przyznała, że zdjęcie nie ukazuje nic. Najprawdopodobniej przyczyną zerwania się sygnału było lądowanie w trakcie burzy piaskowej na planecie (identyczny lądownik Mars 2 który leciał w tym samym czasie rozbił się o powierzchnię). Dobre zdjęcie podczas zbliżania się do planety wygldało w ten sposób.

Jak wspomniałem na pokładzie lądownika znajdował się pierwszy marsjański łazik. Robot o wymiarach 25 x 22 cm miał zasięg 15 metrów i był połączony z lądownikiem 15 metrowym kablem którym były przesyłane komendy. Zamiast kół zdecydowano się na dwie narty które przy nieznanym podłożu dawały większą pewność na niezawodność działania. Gdyby wszystko się udało łazik zostałby umieszczony na powierzchni w zasięgu pola widzenia kamer za pomocą manipulatora lądownika. Następnie miał się oddalić od niego na 15 metrów zatrzymując się co 1,5m w celu przeprowadzenia badań. Ślady zostawione przez tą maszynę kroczącą byłyby obserwowane przez kamery co pozwoliłoby uzyskać informacje o konsystencji gruntu.

Pomimo częściowego sukcesu jakim był Mars 3 należy mu się palma pierwszeństwa w postaci sukcesu jakim było miękkie lądowanie lądownika na powierzchni Marsa oraz wyrazy uznania za wyposażenie pojazdu w łazik. Amerykanie z powodzeniem podjęli się tego wyzwania dopiero po upływie ćwierć wieku.

dane techniczne zaczerpnięte z:  http://www.strykfoto.org/mars3.htm 

Advertisements

Informacje Orland Krzyżanowski
Witam na blogu tematycznym poświęconemu historii załogowej astronautyki. Wpisy będą miały charakter artykułów z zachowaniem poprawności formalnej w postaci podania źródeł bądź przypisów w wypadku korzystania z czyjejś pracy. W polskojęzycznym internecie nie ma wielu stron traktujących wybrane zagadnienia szczegółowo a dotyczących mniej znanych zagadnień w postaci koncepcji i różnych studiów dotyczących eksploracji przestrzeni kosmicznej w przeszłości.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: